Reguleringssessie: De gereguleerde keten na de eerste vervolgmeting – wat nu?

Reguleringssessie: De gereguleerde keten na de eerste vervolgmeting – wat nu?

De eerste vervolgmeting van het Experiment gesloten coffeeshopketen ligt er. Daarmee hebben we voor het eerst sinds de start van de experimenteerfase een breed onderzoeksbeeld van de werking van de gereguleerde keten. De komende weken gebruiken we dat onderzoek om twee stappen te zetten. Op 30 september bespreken we de resultaten eerst met de coffeeshops uit het experiment. Op 7 oktober volgt de bredere reguleringssessie, waarin we de onderzoeksresultaten, de praktijkervaringen en de vraag wat dit betekent voor het vervolg bij elkaar brengen.

30 september: eerst de coffeeshops

De bijeenkomst van 30 september, van 13.00 tot 15.00 uur is bedoeld voor coffeeshops uit het experiment. We lopen de eerste vervolgmeting inhoudelijk door en leggen de onderzoeksbevindingen naast de praktijk van vandaag. De onderzoekers hebben een belangrijk deel van hun gegevens in 2025 verzameld. Sindsdien heeft de gereguleerde markt zich verder ontwikkeld. We willen daarom weten wat coffeeshops herkennen, wat inmiddels is veranderd en waar het onderzoeksbeeld volgens hen nog aanvulling nodig heeft.

We bespreken daarbij onder meer de beschikbaarheid en verdeling van producten, de verschillen tussen wiet en hasj, prijs en prijs-kwaliteitverhouding, de concurrentie met de illegale markt, productinformatie en THC, track-and-trace, voorraadregels en toezicht. Per onderwerp willen we niet alleen ervaringen ophalen, maar ook kijken waarmee die ervaringen kunnen worden onderbouwd. De opbrengst van deze bijeenkomst nemen we mee naar de bredere reguleringssessie.

Wil je erbij zijn op 30 september? Meld je dan aan via:

https://leden.coffeeshopbond.nl/a/DTHLAU

7 oktober: onderzoek, praktijk en vervolg bij elkaar

Tijdens de reguleringssessie van 7 oktober, van 10.30 tot 14.00 uur, beginnen we met een korte terugblik op de afspraken die we tijdens onze bijeenkomst van 13 mei hebben gemaakt. Daarna bespreken we de eerste vervolgmeting en lichten we de belangrijkste onderzoeksbevindingen toe. Vervolgens leggen we daar de inbreng van de coffeeshops naast. Zo kunnen we per onderwerp bekijken wat het onderzoek laat zien, hoe dat zich verhoudt tot de actuele praktijk en welke vragen nog openstaan.

De bedoeling is nadrukkelijk om verder te gaan dan een bespreking van het rapport. We willen scherp krijgen welke onderdelen van de gereguleerde keten inmiddels aantoonbaar functioneren, welke problemen vooral aanloopproblemen waren en welke knelpunten structureel aandacht vragen. Daarna kijken we vooruit: welke onderwerpen moeten in volgende metingen beter worden gevolgd, welke uitvoeringsregels vragen aanpassing en welke keuzes moeten tijdig worden voorbereid voor het vervolg van het experiment?

Wil je erbij zijn op 7 oktober? Meld je dan aan via info@coffeeshopbond.nl.

De gesloten keten functioneert, maar daarmee zijn we er niet

Een van de belangrijkste uitkomsten van de eerste vervolgmeting is dat de gesloten keten in de basis functioneert. Productie, distributie en verkoop kunnen binnen één controleerbaar systeem worden georganiseerd. Betrokken partijen noemen onder meer meer inzicht in herkomst en kwaliteit, formelere werkprocessen en intensievere samenwerking als positieve ontwikkelingen.

Tegelijkertijd blijkt uit het rapport dat een functionerende keten niet hetzelfde is als een volledig werkbaar systeem. Op onderwerpen als track-and-trace, voorraadbeheer, open normen en toezicht zijn in de praktijk aanpassingen of pragmatische oplossingen nodig geweest. Voor het vervolg is daarom vooral de vraag relevant welke onderdelen alleen in de opstartfase problemen opleverden en welke regels ook op langere termijn anders moeten worden ingericht.

Ook het aanbod vraagt om een bredere blik. In de eerste fase waren er tekorten, vooral bij hasj en populaire producten. Inmiddels signaleren telers op totaalniveau juist risico’s van overproductie en prijsdruk, terwijl bepaalde producten of kwaliteiten nog steeds onvoldoende aansluiten op de vraag. Daarnaast bevat het rapport signalen dat tussenpartijen en lidmaatschapsconstructies invloed kunnen hebben op de toegang van coffeeshops tot bepaalde producten. Alleen kijken naar de totale productie zegt daarom te weinig. Ook verdeling, markttoegang en aansluiting op de vraag zijn bepalend.

Wiet en hasj laten een verschillend beeld zien

Bij wiet zien we meerdere ontwikkelingen die dezelfde richting op wijzen. De gemiddelde prijs daalt, de prijs-kwaliteitverhouding wordt beter beoordeeld en een deel van de ondervraagde consumenten geeft aan vaker wiet in de coffeeshop te kopen. Dat bewijst nog niet dat de gereguleerde markt de illegale markt terugdringt, maar het zijn wel relevante ontwikkelingen om verder te volgen.

Bij hasj is het beeld anders. Daar kwamen problemen naar voren rond kwaliteit, variatie en beschikbaarheid. Tegelijkertijd neemt in de experimentgemeenten de gemiddelde hoeveelheid hasj per illegale transactie toe, terwijl die in de vergelijkingsgemeenten afneemt. De onderzoekers kunnen daar nog geen causaal verband aan verbinden, maar juist het verschil tussen wiet en hasj laat zien hoe belangrijk het is dat een gereguleerd aanbod aansluit op wat consumenten daadwerkelijk vragen.

Daarmee wordt ook duidelijk dat een groter aantal producten op een menukaart op zichzelf geen goede maatstaf is voor een passend assortiment. Een aanbod kan in aantallen groeien terwijl belangrijke kwaliteiten, hardlopers of prijssegmenten ontbreken. Dat verschil willen we in de komende sessies nadrukkelijk bespreken.

De illegale markt concurreert op prijs, hoeveelheid en gemak

De illegale markt blijft naast de coffeeshop bestaan. Uit de eerste vervolgmeting blijkt dat prijs en prijs-kwaliteitverhouding belangrijke redenen zijn om buiten de coffeeshop te kopen. Daarnaast spelen grotere aankoophoeveelheden, bezorging en snelle beschikbaarheid een rol. De concurrentie gaat daarmee niet alleen over het product zelf, maar ook over de omstandigheden waaronder het verkocht wordt.

Dat is relevant bij de beoordeling van het experiment. Coffeeshops zijn gebonden aan een fysieke locatie, openingstijden en een maximale verkoop van vijf gram per klant. Op de illegale markt kunnen grotere hoeveelheden tegen een lagere gramprijs worden aangeboden. Het onderzoek stelt niet vast dat de vijfgramgrens consumenten naar de illegale markt stuurt, maar laat wel zien dat grotere hoeveelheden en lagere prijzen onderdeel zijn van de aantrekkelijkheid van die markt.

De vraag voor het vervolg is daarom niet alleen of de illegale markt nog bestaat. We moeten vooral weten welk deel van de vraag dat door coffeeshops kan worden bediend daadwerkelijk naar de gereguleerde markt verschuift en welke factoren daarop invloed hebben.

THC, productinformatie en nieuwe productvormen

Ook productinformatie en sterke producten krijgen veel aandacht in de eerste vervolgmeting. Gemeenten, preventiepartners, telers en coffeeshophouders signaleren dat consumenten sterk op THC-percentages kunnen letten en dat bij onder meer edibles, vapes en concentraten vragen bestaan over sterkte, dosering en informatievoorziening.

Tegelijkertijd moeten we precies blijven in wat het onderzoek wel en niet aantoont. In deze eerste vervolgmeting wordt geen significante toename van gebruik of problematisch gebruik gevonden. Ook kan een hoog vermeld THC-percentage niet rechtstreeks worden vertaald naar daadwerkelijke blootstelling of gezondheidsschade. De signalen geven dus aanleiding om verder te kijken naar productinformatie en risicocommunicatie, maar zijn op zichzelf geen bewijs voor negatieve gezondheidseffecten.

Voor de praktijk is daarbij relevant welke informatie consumenten daadwerkelijk helpt, wat medewerkers goed kunnen uitleggen en of verschillende productvormen ook verschillende vormen van voorlichting vragen.

Van eerste vervolgmeting naar een gezamenlijke agenda

Tijdens onze vorige reguleringssessie hebben we afgesproken signalen uit de praktijk te blijven verzamelen en aandacht te houden voor onder meer THC-percentages, testmethodes, productinformatie en de tijdlijn na afloop van het experiment. Met de eerste vervolgmeting kunnen we die eerdere afspraken nu koppelen aan concrete onderzoeksresultaten.

Daarbij speelt mee dat het kabinet heeft besloten de onderzoeksdoelen niet verder uit te werken in vaste KPI’s. Er komen dus geen vooraf vastgestelde grenswaarden waarmee straks simpel kan worden afgevinkt of het experiment geslaagd is. De verschillende onderzoeksresultaten zullen uiteindelijk in samenhang moeten worden beoordeeld. Juist daarom is het belangrijk om nu al te benoemen welke ontwikkelingen volgens de praktijk bepalend zijn voor een werkbare gereguleerde keten.

Het resultaat van de reguleringssessie moet daarom concreet zijn. We willen na afloop gezamenlijk scherper hebben wat in de huidige keten goed functioneert en behouden moet blijven, welke uitvoeringsproblemen structureel moeten worden opgelost, welke onderwerpen in volgende metingen beter moeten worden onderzocht en welke voorwaarden bepalend zijn voor het vervolg. Zo gebruiken we de eerste vervolgmeting niet alleen om terug te kijken, maar vooral om de volgende fase beter voor te bereiden.