EUDA heeft het European Drug Report 2026 gepubliceerd. In het hoofdstuk over cannabis zet EUDA de actuele situatie rond cannabis in Europa op een rij. Het rapport gaat in op gebruik, productontwikkelingen, gezondheidsrisico's, verslavingszorg, marktontwikkelingen, georganiseerde criminaliteit en veranderingen in cannabisbeleid.
Cannabis blijft de meest gebruikte illegale drug in Europa
Cannabis blijft volgens EUDA de meest gebruikte illegale drug in Europa. EUDA schat dat 8,7% van de Europese volwassenen tussen 15 en 64 jaar in het afgelopen jaar cannabis heeft gebruikt; dat komt neer op ongeveer 25 miljoen mensen. Onder jongvolwassenen van 15 tot 34 jaar ligt het gebruik op 15,3% (ongeveer 15,4 miljoen mensen) en bij 15- tot 24-jarigen op 18,0% (ongeveer 8,6 miljoen mensen). De ontwikkelingen verschillen per land: van de landen die sinds 2023 nieuwe surveys hebben uitgevoerd, rapporteerden drie landen een stijging, tien landen een stabiel beeld en twee landen een daling. Ook schat EUDA dat ongeveer 1,6% van alle volwassenen en 2,3% van de jongvolwassenen dagelijks of bijna dagelijks cannabis gebruikt — dat wil zeggen op 20 dagen of meer in de afgelopen maand.
Gebruik onder scholieren en rioolwaterdata
Ook onder scholieren blijft cannabis de meest gebruikte illegale drug. De ESPAD-schoolenquête uit 2024 onder 15- en 16-jarige scholieren laat volgens EUDA zien dat cannabis in alle deelnemende EU-lidstaten de meest gebruikte illegale drug is; gemiddeld gaf 13% van de scholieren aan ooit cannabis te hebben gebruikt. De rioolwaterdata laten een gemengd beeld zien: in 2025 rapporteerden 21 van de 63 steden met beschikbare gegevens een stijging van cannabisresten in rioolwater ten opzichte van het jaar ervoor, terwijl in 28 steden juist een daling werd gemeld.
Een steeds diversere cannabismarkt
De cannabismarkt wordt volgens EUDA diverser. Hasj en wiet blijven de meest beschikbare en gebruikte cannabisproducten in Europa, maar daarnaast zijn er steeds meer andere producten beschikbaar, waaronder producten met lage THC-gehaltes, CBD-producten, high-potency extracten, edibles en semi-synthetische cannabinoïden. Volgens EUDA maakt deze productdiversiteit het lastiger om risico's goed te beoordelen, omdat producten verschillen in samenstelling, potentie, gebruikswijze en mogelijke gezondheidsrisico's.
Risico's rond sterke producten en vervuiling
EUDA wijst op zorgen rond producten met een hoge potentie, extracten en edibles. Deze producten worden in verband gebracht met acute intoxicaties bij spoedeisende hulp en meldingen bij antigifcentra. Ook waarschuwt EUDA dat producten die op de illegale markt als cannabis worden verkocht, vervuild kunnen zijn met krachtige synthetische cannabinoïden. Daarnaast noemt EUDA de opkomst van cannabis uit Noord-Amerika op Europese markten; in november 2025 gaf EUDA hierover voor het eerst een waarschuwing af via het European Drug Alert System, omdat het gaat om producten met hogere potentie en mogelijke vervuiling met schadelijke pesticiden.
Semi-synthetische cannabinoïden
Semi-synthetische cannabinoïden blijven een aandachtspunt in het rapport. EUDA noemt de opkomst van deze stoffen op de commerciële markt in delen van Europa; ze worden vaak geproduceerd uit CBD, dat kan worden gewonnen uit laag-THC cannabis of hennep, met HHC als bekend voorbeeld. In 2026 is EUDA gevraagd om CBD te beoordelen als mogelijke precursor voor de productie van THC of andere psychoactieve cannabinoïden. In 2024 zijn volgens EUDA ten minste drie illegale productielocaties ontmanteld die betrokken waren bij de productie van THC of semi-synthetische cannabinoïden; twee daarvan bevonden zich in Nederland en één in Polen.
Dagelijks of bijna dagelijks gebruik
EUDA stelt dat mensen die dagelijks of bijna dagelijks cannabis gebruiken, het meest waarschijnlijk problemen ervaren door gebruik. Het rapport koppelt dit gebruikspatroon aan chronische luchtwegklachten, afhankelijkheid en psychotische symptomen, en noemt daarnaast slechtere schoolprestaties en een groter risico op betrokkenheid bij het strafrechtelijk systeem. Volgens EUDA hangen vooral vroeg beginnen, langdurig regelmatig gebruik en producten met een hoge potentie samen met een grotere kans op problemen.
Cannabis in de gespecialiseerde verslavingszorg
Cannabis speelt volgens EUDA een grote rol in de gespecialiseerde verslavingszorg. In 2024 werd cannabis bij 33% van alle aanmeldingen voor gespecialiseerde drugshulp in de EU, Noorwegen en Türkiye als belangrijkste probleemdrug genoemd. Het ging om ongeveer 104.000 cliënten, waarvan ongeveer 62.000 mensen voor het eerst in behandeling waren; bij die nieuwe cliënten was cannabis de meest genoemde belangrijkste probleemdrug, goed voor 41% van alle eerste aanmeldingen. EUDA vermeldt ook dat er gemiddeld 11 jaar zit tussen het eerste cannabisgebruik en het moment waarop iemand in behandeling komt.
Ziekenhuisdata
Ook in ziekenhuisdata komt cannabis terug. EUDA noemt beschikbare nationale gegevens waaruit blijkt dat cannabis in sommige lidstaten betrokken is bij een groot deel van de drugsgerelateerde spoedpresentaties in ziekenhuizen: in Spanje was cannabis in 2023 betrokken bij meer dan 46% van de gerapporteerde drugsgerelateerde spoedpresentaties, in Frankrijk ging het om 28%. Binnen het Euro-DEN Plus-netwerk van sentinelziekenhuizen was cannabis in 2024, na cocaïne, de tweede meest gerapporteerde stof, meestal in combinatie met andere stoffen.
De illegale cannabismarkt
De illegale cannabismarkt blijft groot. EUDA schat de Europese cannabismarkt op meer dan 12 miljard euro en stelt dat deze grote winsten oplevert voor georganiseerde criminele groepen die betrokken zijn bij teelt, smokkel en distributie; sommige EU-lidstaten melden hoge niveaus van cannabisgerelateerd marktgeweld. In 2024 rapporteerden EU-lidstaten 252.000 vangsten van cannabishars, samen goed voor 321 ton — aanzienlijk minder dan in 2023, toen 551 ton werd gemeld. Voor wiet rapporteerden EU-lidstaten 219.000 vangsten, samen goed voor 199 ton, wat ongeveer gelijk bleef aan 2023.
Veranderende smokkelroutes en methoden
EUDA beschrijft dat smokkelroutes en methoden veranderen. Bij hasjvangsten ziet EUDA een sterke daling in 2024: de hoeveelheid in beslag genomen cannabishars in de EU daalde met 42% ten opzichte van 2023, al bleef Spanje ondanks die daling de lidstaat met de grootste hasjvangsten. Bij wiet bleef het totaalbeeld stabiel, maar EUDA noemt opvallende stijgingen in België en Nederland, waarbij het onder meer ging om grote partijen afkomstig uit Noord-Amerika en andere niet-Europese regio's. Daarnaast noemt EUDA smokkel vanuit Canada, de Verenigde Staten en in mindere mate Thailand, en verwijst het naar inbeslagnames in Spanje van drones en speedboten die werden gebruikt voor cannabissmokkel.
Illegale productie binnen Europa
Naast import en smokkel blijft illegale teelt binnen Europa een belangrijke bron van cannabis. Volgens EUDA was Spanje in 2024 goed voor 75% van het totale aantal in beslag genomen cannabisplanten in de EU. Ook in andere lidstaten vindt grootschalige productie plaats, zowel voor binnenlandse markten als voor internationale handel; jaarlijks worden duizenden teeltlocaties ontmanteld, variërend van kleine en middelgrote locaties tot industriële productielocaties.
THC-gehalte van hasj en wiet
Het gemiddelde THC-gehalte van in beslag genomen cannabishars in de EU kwam in 2024 uit op 24,6% — volgens EUDA ongeveer twee keer zo hoog als het gemiddelde THC-gehalte van wiet, dat op 12% lag. De indexcijfers laten zien dat het gemiddelde THC-gehalte van hasj tussen 2014 en 2024 met 66% is gestegen; voor wiet was de stijging in dezelfde periode 19%.
Cannabisbeleid in Europa
EUDA beschrijft dat verschillende EU-lidstaten hun benadering van cannabisbeleid aanpassen of heroverwegen. De modellen verschillen per land, maar EUDA noemt dat deze vaak elementen bevatten zoals preventie, non-profit verkoop, monitoring en evaluatie. Het rapport noemt onder meer Malta, Luxemburg, Duitsland, Tsjechië en Nederland: Malta maakte in 2021 beperkte thuiskweek, bezit van kleine hoeveelheden en gebruik in de privésfeer mogelijk; Luxemburg volgde in 2023 met beperkte thuiskweek en gebruik in de privésfeer; Duitsland voerde in 2024 wetgeving in voor beperkte thuiskweek, bezit en gebruik van kleine hoeveelheden; Malta en Duitsland staan ook non-profit verkoop toe aan leden van gereguleerde teeltverenigingen; en Tsjechië heeft in januari 2026 wetgeving aangenomen die individuen toestaat om tot drie cannabisplanten te kweken voor privégebruik.
Nederland in het rapport
Nederland wordt op meerdere punten specifiek genoemd. EUDA noemt allereerst een sterke stijging van de hoeveelheid in beslag genomen wiet in Nederland in 2024: volgens het rapport steeg de hoeveelheid in Nederland met 278% ten opzichte van 2023, een stijging die door EUDA in verband wordt gebracht met grote partijen afkomstig uit Noord-Amerika en andere niet-Europese regio's. Daarnaast noemt EUDA Nederland bij de productie van THC en semi-synthetische cannabinoïden: in 2024 zijn volgens EUDA ten minste drie illegale productielocaties ontmanteld die betrokken waren bij die productie, waarvan twee in Nederland en één in Polen. Voor het cannabisbeleid noemt EUDA het Nederlandse experiment gesloten coffeeshopketen, dat volgens EUDA in 10 gemeenten loopt en in 2025 start; tijdens het experiment wordt cannabis die in gereguleerde productielocaties is geproduceerd, verkocht via coffeeshops. EUDA plaatst Nederland daarmee binnen een bredere Europese ontwikkeling waarin landen zoeken naar andere vormen van cannabisbeleid en waarin monitoring en evaluatie een belangrijke rol spelen.
Harm reduction in Europa
EUDA wijdt in het rapport een apart hoofdstuk aan harm reduction (schadebeperking). Daarin staan beleid, programma's en interventies om de gezondheidsrisico's, sociale gevolgen en maatschappelijke kosten van drugsgebruik te verkleinen. Volgens EUDA past harm reduction zich aan nieuwe en veranderende drugsproblemen aan: naast injecterend gebruik krijgen ook polygebruik, het roken van stimulantia en kwetsbare groepen met complexe gezondheids- en sociale problemen meer aandacht.
EUDA noemt onder meer de volgende interventies waarvoor het bewijs van effect het sterkst is:
- Opioïde-agonistbehandeling (zoals methadon en buprenorfine)
- Naald- en spuitenomruil
- Take-home naloxon voor het couperen van opioïde-overdoses
- Drugsconsumptieruimtes
Daarnaast spelen drug checking, voorlichting, wondzorgkits en outreach een rol; veel van het overige aanbod is volgens EUDA nog in ontwikkeling of onvoldoende geëvalueerd.
Kerncijfers harm reduction 2024–2025
- Naald- en spuitenprogramma's waren in 2024 in alle EU-lidstaten en Noorwegen beschikbaar. Slechts 7 van de 25 landen met data haalden de WHO-doelstelling voor 2025.
- Opioïde-agonistbehandeling: 14 van de 22 landen met data haalden de WHO-doelstelling voor 2025. 61% van de cliënten kreeg methadon, 36% buprenorfine.
- Take-home naloxon: in 2025 beschikbaar in 19 Europese landen. In 17 landen wordt naloxon als neusspray gebruikt, in 7 landen ook injecteerbaar. In Denemarken, Frankrijk, Italië, Zweden en Noorwegen is naloxon vrij verkrijgbaar bij de apotheek.
- Drugsconsumptieruimtes: in 2025 waren in totaal 100 drugsconsumptieruimtes operationeel in 13 EU-lidstaten en Noorwegen.
- Drug checking: in 2025 boden 11 Europese landen een vorm van drug checking aan, op festivals, in consumptieruimtes of op vaste locaties in de wijk.
Stimulantia en nieuwe risico's
EUDA signaleert dat de groei van stimulantengebruik gaten in het harm reduction-aanbod blootlegt. In het afgelopen decennium zijn in 7 Europese steden in 6 EU-lidstaten hiv-uitbraken vastgesteld die samenhingen met het injecteren van stimulantia, en ook chemsex — seksueel gebruik van stimulantia, vooral in een kleine subgroep van mannen die seks hebben met mannen — vraagt om betere samenwerking tussen seksuele gezondheidszorg en verslavingszorg. De groeiende verwevenheid van markten voor nieuwe psychoactieve stoffen en illegale drugs creëert volgens EUDA nieuwe risico's: cannabis vermengd met (semi-)synthetische cannabinoïden, stimulantia vermengd met onder meer synthetische cathinonen of ketamine, en nieuwe synthetische opioïden zoals nitazenen die worden verkocht als heroïne of oxycodon. EUDA verwijst hierbij naar een Nederlandse casus uit maart 2025, waarbij een dodelijke overdosis met isotonitazepyne (een sterk nitazeen-opioïde), verkocht als oxycodon, aanleiding gaf tot een snelle risicowaarschuwing via het Trimbos-instituut; mede daarom heeft EUDA een nieuw European Drug Alert System opgezet voor snelle informatie-uitwisseling en gerichte waarschuwingen.
Harm reduction rond cannabis
Ondanks dat cannabis de meest gebruikte illegale drug in Europa is, ontbreekt het volgens EUDA vaak aan specifieke harm reduction-adviezen en -interventies voor cannabis. Hogere THC-gehaltes in hasj en wiet, de groeiende productdiversiteit (edibles, e-liquids, extracten) en de opkomst van semi-synthetische cannabinoïden maken het lastiger om effectieve interventies te ontwikkelen en uit te voeren. EUDA concludeert dat dekking en toegankelijkheid van harm reduction-voorzieningen binnen de EU sterk verschillen en in sommige landen onder de geschatte behoefte blijven; snel veranderende drugsmarkten, complexere gebruikspatronen en risico's die zich concentreren in specifieke groepen of settings vragen volgens EUDA om verdere uitbouw en evaluatie van interventies zoals drugsconsumptieruimtes en drug checking.
---
Bron: EUDA, European Drug Report 2026. Cannabis: www.euda.europa.eu/publications/european-drug-report/2026_en · Harm reduction: www.euda.europa.eu/publications/european-drug-report/2026/harm-reduction_en