Tijdens het commissiedebat Drugsbeleid op 11 november stonden de eerste onderzoeksresultaten van het wietexperiment centraal. De politieke verschillen waren groot. ChristenUnie en SGP pleitten voor beëindiging, het CDA vroeg om bijsturing en D66 benadrukte de mogelijkheden van een gereguleerde keten. Het kabinet zet het experiment voort en kondigde vervolgstappen aan rond edibles, THC-gehaltes, voorlichting en de betrokkenheid van de tabaksindustrie.
Aan het debat namen Mirjam Bikker (ChristenUnie), Tijs van den Brink (CDA), Jan Struijs (50PLUS), Diederik van Dijk (SGP) en Joost Sneller (D66) deel. Sneller was tevens voorzitter. Namens het kabinet waren Sophie Hermans (VVD), minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en David van Weel (VVD), minister van Justitie en Veiligheid, aanwezig.
De inbreng van de partijen
ChristenUnie wil stoppen met het experiment en cannabisverkoop
Bikker (ChristenUnie) opende met de boodschap dat de kabinetsambitie om drugsgebruik te ontmoedigen volgens haar niet past bij het voortzetten van het wietexperiment. Zij wees op geuroverlast, uitbreiding van het assortiment en de betrokkenheid van de tabaksindustrie.
Van den Brink (CDA) vroeg haar of het alternatief een terugkeer naar een gedoogde voordeur met een illegale achterdeur moest zijn. Bikker maakte duidelijk dat zij verder wilde gaan en ook de verkoop van cannabis via coffeeshops wilde beëindigen. Een verbod op cannabisgebruik in de openbare ruimte noemde zij als eerste stap.
CDA wil het experiment afmaken en bijsturen
Van den Brink (CDA) begon met de ervaringen van omwonenden van CanAdelaar in Hellevoetsluis. Hij vroeg waarom bewoners al jaren geuroverlast ervaren en waarom de gemeente zich onvoldoende gesteund voelt door het kabinet. Het CDA pleitte voor teelt in afgesloten gebouwen in plaats van kassen.
Daarnaast vroeg Van den Brink om de verkoop van edibles binnen het experiment een halt toe te roepen. Hij wees op de groei van het aandeel deelnemende coffeeshops dat deze producten aanbiedt en stelde vragen over THC-limieten, dosering, vertraagde werking en toezicht op de productie.
Op vragen van Van Dijk (SGP) over de toekomst na het experiment hield het CDA de keuze open. Van den Brink bevestigde dat zijn partij de afspraak respecteert om het experiment af te maken. Tegelijkertijd erkende hij dat terugkeer naar de oude situatie evenmin ideaal is. Gezondheid, verslaving en criminaliteit zijn voor het CDA belangrijke punten bij de uiteindelijke beoordeling.
50PLUS vraagt om langdurige preventie en betere voorlichting
Struijs (50PLUS) vroeg aandacht voor synthetische drugs, fentanyl en illegaal verkochte medicijnen. Hij pleitte voor een gezamenlijke, langdurige preventieaanpak van beide ministeries, met betere voorlichting aan jongeren.
Ook vroeg hij om ervaringen met cannabisbeleid in andere landen te betrekken bij de Nederlandse besluitvorming.
SGP vraagt aandacht voor omwonenden en meetbare resultaten
Van Dijk (SGP) sprak zich uit tegen het experiment en verdere regulering. Hij vroeg aandacht voor de gevolgen voor omwonenden van teeltlocaties en wilde dat de minister met hen in gesprek zou gaan.
Daarnaast vroeg hij wanneer het kabinet het experiment als een succes beschouwt. Welke verbeteringen van gezondheid en veiligheid moeten aantoonbaar worden bereikt? Hij uitte ook zorgen over een commerciële cannabisindustrie die belang heeft bij meer consumptie.
D66 ziet perspectief in een gereguleerde keten
Sneller (D66) benadrukte dat het te vroeg is voor definitieve conclusies, maar zag in de eerste bevindingen wel dat een gesloten keten kan functioneren. Hij vroeg naar het geld dat via de ongereguleerde achterdeur blijft wegvloeien en naar de voorbereiding op het vervolg na het experiment.
D66 deelde zorgen over commerciële uitwassen en producten die aantrekkelijk zijn voor jongeren. Volgens Sneller moet de politiek daarom zorgvuldig bespreken hoe zij wil reguleren. Bij edibles wees hij ook op de gezondheidsnadelen van cannabis roken met tabak. Een volledig verbod zag hij niet als een effectieve oplossing.
Verder vroeg Sneller om wetenschappelijk onderbouwde overheidscommunicatie. Door drugsgebruik steeds als normaal of vanzelfsprekend te beschrijven, kan volgens hem juist een verkeerd beeld ontstaan.
Kabinet zet het experiment voort
Minister Hermans (VVD) nam het grootste deel van de beantwoording voor haar rekening. Zij legde uit dat het experiment voortkomt uit de problemen met het bestaande gedoogbeleid en de behoefte van gemeenten aan een andere aanpak.
Het kabinet onderzoekt of gereguleerde productie, distributie en verkoop mogelijk zijn en wat de effecten daarvan zijn op criminaliteit, openbare orde en volksgezondheid. Volgens Hermans biedt de eerste vervolgmeting onvoldoende basis voor definitieve conclusies. Zij wees het verzoek om het experiment nu te beëindigen daarom af.
De uiteindelijke keuze over het toekomstige cannabisbeleid vraagt volgens de minister een politieke afweging op basis van de onderzoeksresultaten.
Onderzoek naar hoge THC-gehaltes en betere productinformatie
Van den Brink (CDA) vroeg waarom binnen het experiment geen vast THC-maximum geldt. Hermans (VVD) verwees naar het eerdere advies van de commissie-Knottnerus. Destijds was onzeker of een maximum de gezondheidsschade zou beperken, terwijl het risico bestond dat consumenten zouden uitwijken naar de illegale markt.
De minister voegde daaraan toe dat inmiddels hogere THC-gehaltes worden aangetroffen dan ten tijde van dat advies. Trimbos onderzoekt daarom op verzoek van het kabinet de schadelijkheid van producten met een hoog of extreem hoog THC-gehalte. De resultaten worden in de eerste helft van 2027 verwacht. Daarna beoordeelt het kabinet of aanvullende maatregelen nodig zijn.
Daarnaast kondigde Hermans aan dat begin 2027 de regeling voor het experiment wordt aangepast, zodat de bijsluiter informatie kan bevatten over het gemiddelde THC-percentage. Daarmee moeten consumenten beter kunnen beoordelen of zij een product met een hoog THC-gehalte kopen.
Een THC-maximum werd tijdens het debat niet aangekondigd.
Edibles en THC-vapes krijgen nadere aandacht
Hermans (VVD) erkende de zorgen over de ontwikkeling van edibles. Zij benadrukte dat vergelijkbaarheid tussen coffeeshops binnen en buiten het experiment een belangrijk uitgangspunt is. Tegelijkertijd zegde zij toe de ontwikkelingen rond deze producten opnieuw nadrukkelijk te bekijken.
Van den Brink (CDA) drong aan op snelheid. De minister hield vast aan de verwachte onderzoeksperiode. Bij de afsluiting van het debat werd een brief over edibles in het tweede kwartaal van 2027 aangekondigd.
Bikker (ChristenUnie) vroeg daarnaast naar THC-vapes binnen het experiment en de regels voor smaakjes en verpakkingen. Hermans zei dat deze producten daar worden verkocht en voor zover bekend nog zonder zoete smaakjes. Het kabinet bekijkt of de experimentregels moeten worden aangepast om zulke smaakjes ook voor de toekomst uit te sluiten.
Er werd geen algemeen verbod op edibles of THC-vapes aangekondigd.
Kabinet verkent mogelijkheden om de tabaksindustrie te weren
Meerdere partijen uitten zorgen over de betrokkenheid van Philip Morris via een aandeelhouder bij een deelnemende teler. Hermans (VVD) legde uit dat een wijziging van de aandeelhoudersstructuur binnen het huidige kader niet automatisch een grond biedt om de aanwijzing van een teler in te trekken. Periodieke Bibob-toetsing blijft wel plaatsvinden.
Bikker (ChristenUnie) en Van Dijk (SGP) vroegen vervolgens nadrukkelijk of de minister deze betrokkenheid wenselijk vond. Hermans antwoordde dat zij die liever niet zag. Zij benadrukte ook dat het onderzoek naar het experiment onafhankelijk wordt uitgevoerd.
Bikker vroeg om te verkennen hoe de tabaksindustrie alsnog kan worden geweerd. Hermans zegde dat toe en probeert de Kamer hierover in het eerste kwartaal van 2027 te informeren.
In deze uitwisseling noemde Hermans ook het wetsvoorstel om de leeftijdsgrens van 18 naar 21 jaar te verhogen. Zij deed dat als onderdeel van haar uitleg over de voortgaande aanpak van tabak en vapes, naast maatregelen rond verpakkingen, etikettering en smaakjes. Het ging hier dus niet om een voorstel om de toegangsleeftijd voor coffeeshops te verhogen.
RAND onderzoekt marktmodellen voor cannabis
Bij de bespreking van commerciële belangen meldde Hermans (VVD) dat bij RAND Europe onderzoek is uitgezet naar verschillende marktmodellen voor cannabis. Daarbij worden ook de effecten van commercialisering bekeken.
Minister zegt alsnog gesprek over geuroverlast toe
Over geuroverlast rond teeltlocaties hield Hermans (VVD) aanvankelijk vast aan de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor regels en handhaving. Zij verwees naar de vastgestelde geurnormen, de opgelegde last onder dwangsom en de lopende rechtszaak rond CanAdelaar.
Van den Brink (CDA) en Van Dijk (SGP) wezen erop dat de gemeente juist om meer betrokkenheid van het kabinet had gevraagd. Volgens hen bood de uitleg over bevoegdheden de bewoners nog geen oplossing.
Hermans zei dat geuroverlast wordt meegenomen in de monitoring en opnieuw wordt besproken tijdens het bestuurlijk overleg met burgemeesters begin december. Na herhaald aandringen in de tweede termijn zegde zij ook toe zelf een gesprek met de betrokken omwonenden te voeren. Zij erkende dat luisteren van waarde kan zijn, ook wanneer zij geen directe oplossing kan bieden.
Vervolg op voorlichting en de jongerencampagne
Hermans (VVD) beschreef een gezamenlijke aanpak van VWS en Justitie en Veiligheid om drugsgebruik en betrokkenheid bij drugscriminaliteit te voorkomen. Zij noemde gerichte voorlichting aan risicogroepen, verdere ontwikkeling van de jongerencampagne en een drugspreventieplan voor festivals.
Bikker (ChristenUnie) vroeg hoe het kabinet het gebruik onder jongvolwassenen concreet wil terugdringen. Hermans antwoordde dat begin 2027 meer bekend moet zijn over het vervolg van de jongerencampagne. De Kamer wordt daarover geïnformeerd. Wetenschappelijke inzichten moeten helpen om de voorlichting en interventies effectiever te maken.
Van Weel (VVD) benadrukte dat de aanpak zich ook richt op groepen waarin drugsgebruik als normaal wordt beschouwd. Voor kwetsbare wijken verwees hij naar het programma Preventie met Gezag.
Een nieuwe specifieke voorlichtingsplicht voor coffeeshops werd tijdens het debat niet aangekondigd.
Omvang van de cannabismarkt
Sneller (D66) vroeg hoeveel geld via de ongereguleerde achterdeur wegvloeit. Van Weel (VVD) antwoordde dat het kabinet niet over meer informatie beschikt dan het aangehaalde CBS-onderzoek.
Hij verduidelijkte dat het genoemde bedrag van 1,4 miljard euro betrekking heeft op toegevoegde waarde. Daarmee is het geen vastgesteld bedrag dat jaarlijks via de achterdeur naar criminele organisaties gaat.
Hoe gaat het verder?
Bikker (ChristenUnie) vroeg een tweeminutendebat aan om Kameruitspraken te kunnen vragen over de tabaksindustrie en drugsgebruik onder jongeren. Er kunnen dus nog moties volgen.
Sneller (D66) drong opnieuw aan op tijdige voorbereiding op de keuzes na het experiment. Hermans (VVD) zegde toe mogelijke vervolgstappen waar mogelijk alvast voor te bereiden. Het advies van de begeleidings- en evaluatiecommissie wordt in de zomer van 2028 verwacht. Daarna volgt de politieke besluitvorming over het toekomstige cannabisbeleid.
Voor coffeeshopondernemers zijn vooral de aangekondigde productinformatie over THC, het onderzoek naar hoge THC-gehaltes en de verdere beoordeling van edibles en THC-vapes van belang. De komende brieven moeten duidelijk maken welke concrete aanpassingen het kabinet wil doorvoeren.