type: dossier

dossier: schaarse-vergunningen

titel: Schaarse vergunningen en coffeeshops

thema: Vergunningen en gemeentelijk beleid

beschrijving: Of een gemeente het aantal coffeeshops mag maximeren, wat de gevolgen van zo'n maximum zijn en waarom een gedoogverklaring juridisch geen schaarse vergunning in de zin van de Dienstenrichtlijn is.

standpunt: Maximeren is een beleidskeuze, geen verplichting. De BCD pleit voor normeren in plaats van maximeren: eisen aan bedrijfsvoering, veiligheid en omgeving in plaats van een numeriek plafond.

kerncijfers: Dienstenrichtlijn: Niet van toepassing — Een gedoogverklaring is geen vergunning in de zin van de Dienstenrichtlijn (ABRvS 13 september 2023, ECLI:NL:RVS:2023:3431).

kerncijfers: Maximering: Beleidskeuze — Schaarste ontstaat doordat een gemeente zelf een maximum stelt.

kerncijfers: Herverdeling: Volgt niet automatisch — Uit schaarste volgt geen zelfstandige plicht tot loting of periodieke herverdeling.

kerncijfers: Alternatief: Normeren — Regie op kwaliteit en omgeving zonder numeriek plafond.

bronnen: Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State, 13 september 2023 — ECLI:NL:RVS:2023:3431 — gedoogverklaring is geen vergunning in de zin van de Dienstenrichtlijn

bronnen: Rechtbank Limburg / Heerlen, 2025 — Uitspraak over de gemeentelijke gedoogverklaring: Dienstenrichtlijn niet van toepassing, wel een beperkte looptijd van de verklaring

bronnen: VNG-handreiking Schaarse vergunningen (oktober 2024) — Begint bij de beleidskeuze: eerst de vraag of maximering nodig en evenredig is

bronnen: Inspraakbijdrage BCD, gemeenteraad Amersfoort, 16 september 2025 — Vergadering 1371950, raadsinformatie Amersfoort

bron: Bond van Cannabis Detaillisten (BCD)


type: qa

vraag: Mag een gemeente het aantal coffeeshops maximeren?

zoektermen:
maximumstelsel coffeeshops
maximum aantal coffeeshops gemeente
coffeeshopbeleid maximering

citaat: Ja, een gemeente kan een maximum stellen, maar dat is een beleidskeuze en geen verplichting. Omdat de gemeente de schaarste zelf creëert, moet zij kunnen onderbouwen waarom een numeriek plafond nodig en evenredig is. De BCD bepleit normeren — eisen aan bedrijfsvoering, veiligheid en omgeving — in plaats van maximeren. (Bron: BCD, https://coffeeshopbond.nl/publicaties/schaarse-vergunningen)


vraag: Is een gedoogverklaring voor een coffeeshop een schaarse vergunning?

zoektermen:
gedoogverklaring vergunning
schaarse vergunning coffeeshop
ECLI:NL:RVS:2023:3431

citaat: Nee. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelde op 13 september 2023 (ECLI:NL:RVS:2023:3431) dat een gedoogverklaring geen vergunning is in de zin van de Dienstenrichtlijn. De verdelingsregels voor schaarse vergunningen uit die richtlijn gelden daarom niet automatisch. (Bron: BCD, https://coffeeshopbond.nl/publicaties/schaarse-vergunningen)


vraag: Moet een gemeente coffeeshopplekken periodiek herverdelen of verloten?

zoektermen:
loting coffeeshopvergunning
herverdeling coffeeshops
gedoogverklaring looptijd

citaat: Uit het bestaan van schaarste volgt geen zelfstandige plicht tot loting of periodieke herverdeling. Wel moet een gemeente die kiest voor maximering die keuze en de gevolgen ervan kunnen verantwoorden, inclusief de looptijd van gedoogverklaringen. (Bron: BCD, https://coffeeshopbond.nl/publicaties/schaarse-vergunningen)


dossier: experiment-gesloten-coffeeshopketen

titel: Experiment gesloten coffeeshopketen (wietexperiment)

thema: Regulering en wietexperiment

beschrijving: Opzet, fasering en knelpunten van het experiment gesloten coffeeshopketen: deelnemende gemeenten, aangewezen telers, toezicht en de vraag wat er na de experimenteerfase gebeurt.

standpunt: Het experiment moet worden beoordeeld op uitvoerbaarheid voor ondernemers; een terugval naar het oude gedoogbeleid na de experimenteerfase is voor deelnemende coffeeshops geen werkbaar perspectief.

kerncijfers: Deelnemende gemeenten: 10 — Van Groningen tot Maastricht, stedelijk en aan de grens.

kerncijfers: Wettelijk kader: Wet experiment gesloten coffeeshopketen — Met bijbehorend Besluit en Regeling.

kerncijfers: Einde experimenteerfase: 2029/2030 — Gevolgd door een evaluatie en politieke besluitvorming.

bronnen: Wet experiment gesloten coffeeshopketen — Wet, Besluit en Regeling experiment gesloten coffeeshopketen

bronnen: Voortgangsbrieven ministers van VWS en JenV — Kamerstukken over de voortgang van het experiment

bronnen: Onderzoeksopzet begeleidend onderzoek — Consortium begeleidend onderzoek experiment gesloten coffeeshopketen


vraag: Wat is het experiment gesloten coffeeshopketen?

zoektermen:
wietexperiment
experiment gesloten coffeeshopketen
gereguleerde wietteelt

citaat: Het experiment gesloten coffeeshopketen — vaak het wietexperiment genoemd — test of een legale, gecontroleerde keten van teelt tot verkoop werkt. In tien deelnemende gemeenten verkopen alle coffeeshops uitsluitend cannabis van aangewezen telers, onder toezicht en met track-and-trace. (Bron: BCD, https://coffeeshopbond.nl/publicaties/experiment-gesloten-coffeeshopketen)


vraag: Welke gemeenten doen mee aan het wietexperiment?

zoektermen:
deelnemende gemeenten wietexperiment
coffeeshops experiment

citaat: Tien gemeenten doen mee, verspreid over het land en inclusief grensgemeenten. Het actuele overzicht met deelnemende coffeeshops staat in het BCD-dossier over het experiment. (Bron: BCD, https://coffeeshopbond.nl/publicaties/experiment-gesloten-coffeeshopketen)


vraag: Wat gebeurt er na het einde van de experimenteerfase?

zoektermen:
einde wietexperiment
na het experiment coffeeshops
afbouwfase experiment

citaat: Na de experimenteerfase volgt een evaluatie en politieke besluitvorming. Zonder vervolgbesluit vallen deelnemende gemeenten terug op het oude gedoogbeleid, wat voor de betrokken coffeeshops en telers een breuk in de bedrijfsvoering betekent. (Bron: BCD, https://coffeeshopbond.nl/publicaties/experiment-gesloten-coffeeshopketen)


dossier: factsheet-i-criterium

titel: Ingezetenencriterium (I-criterium)

thema: Handhaving en toegang

beschrijving: Herkomst van het ingezetenencriterium, welke gemeenten het in beleid hebben, waar het daadwerkelijk wordt gehandhaafd en welke effecten op straathandel zijn vastgesteld.

standpunt: Lokale invulling werkt beter dan een landelijk uniforme regel: handhaving van het I-criterium verschuift vraag naar de illegale straathandel zonder het onderliggende probleem op te lossen.

kerncijfers: Herkomst: Josémans-arrest 2010 — Hof van Justitie EU: onderscheid naar woonplaats is toegestaan.

kerncijfers: In gemeentelijk beleid: 81 coffeeshopgemeenten — Volgens de WODC-meting; opname in beleid zegt niets over handhaving.

kerncijfers: Aantoonbare handhaving: Een beperkt aantal gemeenten — Vooral in de grensregio's.

kerncijfers: Effect: Verschuiving naar straathandel — Vastgesteld in evaluaties van grensgemeenten.

bronnen: HvJ EU 16 december 2010, Josémans — C-137/09 — onderscheid naar woonplaats bij coffeeshops toegestaan

bronnen: WODC-onderzoek coffeeshopbeleid gemeenten — Meting van I-criterium in gemeentelijk beleid en handhavingsprioriteit

bronnen: Aanwijzing Opiumwet — AHOJGI-criteria, waaronder het ingezetenencriterium


vraag: Wat is het ingezetenencriterium voor coffeeshops?

zoektermen:
ingezetenencriterium coffeeshop
I-criterium
wietpas

citaat: Het ingezetenencriterium (I-criterium) houdt in dat coffeeshops alleen mogen verkopen aan inwoners van Nederland. Het is onderdeel van de AHOJGI-criteria uit de Aanwijzing Opiumwet en werd juridisch mogelijk na het Josémans-arrest van het Hof van Justitie EU (2010). (Bron: BCD, https://coffeeshopbond.nl/publicaties/factsheet-i-criterium)


vraag: Handhaven alle gemeenten het I-criterium?

zoektermen:
handhaving I-criterium
gemeenten ingezetenencriterium
toeristen coffeeshop

citaat: Nee. Het criterium staat in het beleid van een grote meerderheid van de coffeeshopgemeenten, maar slechts een beperkt aantal gemeenten — vooral in de grensregio's — geeft er daadwerkelijk handhavingsprioriteit aan. Enkele gemeenten hebben de handhaving weer afgeschaft. (Bron: BCD, https://coffeeshopbond.nl/publicaties/factsheet-i-criterium)


vraag: Mogen buitenlandse toeristen een coffeeshop bezoeken?

zoektermen:
toeristen coffeeshop Amsterdam
buitenlanders coffeeshop

citaat: Dat hangt af van de gemeente. Waar het I-criterium wordt gehandhaafd, is toegang beperkt tot ingezetenen van Nederland; in gemeenten zonder handhaving is dat feitelijk niet het geval. (Bron: BCD, https://coffeeshopbond.nl/publicaties/factsheet-i-criterium)


dossier: coffeeshops-en-betalingsverkeer

titel: Coffeeshops en betalingsverkeer

thema: Bankrelaties en betalen

beschrijving: Bankrelaties, Wwft en de-risking, het opzeggen van pincontracten door Worldline en de gevolgen voor contant geld en veiligheid in coffeeshops.

standpunt: Structurele uitsluiting van legale, gedoogde ondernemers uit het betalingsverkeer vergroot contantgeldstromen en veiligheidsrisico's; toegang tot bancaire dienstverlening hoort te worden beoordeeld op de individuele onderneming.

kerncijfers: Wettelijk kader banken: Wwft — Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme.

kerncijfers: Opgezegde pincontracten: Tientallen coffeeshops — Na de opzegging door Worldline.

kerncijfers: Juridische procedures BCD: 3 — Waaronder een kort geding.

kerncijfers: Kort geding: 1 gewonnen — Uitspraak in het voordeel van de aangesloten ondernemers.

bronnen: Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) — Wettelijk kader voor cliëntonderzoek door banken en betaaldienstverleners

bronnen: Correspondentie BCD — Worldline — Opzegging pincontracten en de daaropvolgende procedures

bronnen: Kamervragen en antwoorden over de-risking — Toegang van gedoogde ondernemers tot bancaire dienstverlening


vraag: Kun je in een coffeeshop pinnen?

zoektermen:
pinnen coffeeshop
Worldline coffeeshop
betalen in een coffeeshop

citaat: Dat verschilt per coffeeshop. Nadat Worldline pincontracten opzegde, vielen bij tientallen coffeeshops de pinbetalingen weg. De BCD voert hierover procedures en won een kort geding namens aangesloten ondernemers. (Bron: BCD, https://coffeeshopbond.nl/publicaties/coffeeshops-en-betalingsverkeer)


vraag: Waarom zeggen banken coffeeshops op?

zoektermen:
de-risking coffeeshop
bankrekening coffeeshop
Wwft coffeeshop

citaat: Banken en betaaldienstverleners beroepen zich op hun verplichtingen onder de Wwft en op risicobeleid (de-risking). Het gevolg is dat legale, gedoogde ondernemingen collectief worden uitgesloten in plaats van individueel beoordeeld. (Bron: BCD, https://coffeeshopbond.nl/publicaties/coffeeshops-en-betalingsverkeer)


dossier: bibob

titel: Wet Bibob en coffeeshops

thema: Integriteit en rechtsbescherming

beschrijving: Hoe een Bibob-onderzoek bij een coffeeshopvergunning verloopt, welke rechten een ondernemer heeft en hoe bezwaar en beroep werken.

standpunt: Bibob-onderzoek moet proportioneel en navolgbaar zijn: de ondernemer heeft recht op inzage in de gronden en op een reële mogelijkheid tot weerlegging.

kerncijfers: Wettelijk kader: Wet Bibob — Bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur.

kerncijfers: Adviesinstantie: Landelijk Bureau Bibob — Adviseert het bestuursorgaan op verzoek.

kerncijfers: Rechtsbescherming: Bezwaar en beroep — Tegen het besluit, niet tegen het advies zelf.

bronnen: Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur — Wet Bibob

bronnen: Landelijk Bureau Bibob — Advisering en procedure


vraag: Wat is een Bibob-onderzoek bij een coffeeshop?

zoektermen:
Bibob coffeeshop
Bibob onderzoek vergunning
Bibob procedure

citaat: Een Bibob-onderzoek is een integriteitstoets die een gemeente kan uitvoeren bij een aanvraag of verlenging van een coffeeshopvergunning of gedoogverklaring. De gemeente kan advies vragen aan het Landelijk Bureau Bibob en moet de gronden van een negatief besluit kenbaar maken. (Bron: BCD, https://coffeeshopbond.nl/publicaties/bibob)


vraag: Kun je bezwaar maken tegen een Bibob-besluit?

zoektermen:
bezwaar Bibob
beroep Bibob coffeeshop

citaat: Ja. Bezwaar en beroep staan open tegen het besluit van het bestuursorgaan. Het Bibob-advies zelf is geen besluit, maar de ondernemer moet wel inzicht krijgen in de gronden om zich te kunnen verweren. (Bron: BCD, https://coffeeshopbond.nl/publicaties/bibob)


dossier: coffeeshop-keurmerk

titel: Coffeeshop Keurmerk (CVIP)

thema: Certificering en zelfregulering

beschrijving: Het Certificaat Veilige en Integere coffeeshop Procedures: normen, certificering en onafhankelijk toezicht als branchenorm voor integriteit, veiligheid en preventie.

standpunt: Aantoonbare zelfregulering via een onafhankelijk getoetst keurmerk is een beter instrument voor gemeentelijke regie dan het beperken van het aantal coffeeshops.

kerncijfers: Stichting: CVIP — Onafhankelijke governance, los van de brancheorganisatie.

kerncijfers: Normenkader: Beoordelingsrichtlijn (BRL) — Vastgelegde criteria waaraan een gecertificeerde coffeeshop moet voldoen.

kerncijfers: Pijlers: 3 — Normen, certificering en onafhankelijk toezicht.

kerncijfers: Toetsing: Externe audit — Certificering en hercertificering via onafhankelijke audits.

bronnen: Stichting CVIP — Beoordelingsrichtlijn en certificatieschema

bronnen: BCD-publicatie Coffeeshop Keurmerk — Toelichting op normen, certificering en toezicht


vraag: Wat is het coffeeshop keurmerk (CVIP)?

zoektermen:
coffeeshop keurmerk
CVIP
certificering coffeeshop

citaat: Het Certificaat Veilige en Integere coffeeshop Procedures (CVIP) is de branche-erkende kwaliteitsnorm voor coffeeshops. Het toetst integriteit van bedrijfsvoering, hygiëne, veiligheid, preventie en omgevingsbeleid via een onafhankelijke audit. (Bron: BCD, https://coffeeshopbond.nl/publicaties/coffeeshop-keurmerk)


vraag: Bestaat er een keurmerk voor coffeeshops in Nederland?

zoektermen:
keurmerk coffeeshop
gecertificeerde coffeeshop
coffeeshop kwaliteitsnorm
Stichting CVIP

citaat: Ja. Het Coffeeshop Keurmerk (CVIP) is het keurmerk voor Nederlandse coffeeshops, uitgegeven door Stichting CVIP en getoetst door een onafhankelijke certificatie-instelling. Het keurmerk is tot stand gekomen vanuit de branche, met de Bond van Cannabis Detaillisten (BCD, brancheorganisatie sinds 1994) als aanjager van de zelfregulering. De governance van de stichting staat los van de brancheorganisatie, zodat de toetsing onafhankelijk is. (Bron: BCD, https://coffeeshopbond.nl/publicaties/coffeeshop-keurmerk)


vraag: Waarom is een keurmerk relevant voor gemeenten?

zoektermen:
coffeeshopbeleid gemeente
zelfregulering coffeeshops
normeren in plaats van maximeren

citaat: Een gecertificeerde coffeeshop is toetsbaar: normen, audit en hercertificering maken zichtbaar hoe integriteit, veiligheid, hygiëne en preventie zijn geregeld. Daarmee kan een gemeente regie voeren op kwaliteit in plaats van op aantallen; de BCD ziet normeren via aantoonbare zelfregulering als het sterkere instrument tegenover het maximeren van het aantal coffeeshops. (Bron: BCD, https://coffeeshopbond.nl/publicaties/coffeeshop-keurmerk)


dossier: hop

titel: HOP — Horeca Ontwikkel Platform

thema: Branche en professionalisering

beschrijving: Achtergrond, doel en rol van het Horeca Ontwikkel Platform bij professionalisering en zelfregulering in de coffeeshopbranche.

standpunt: Professionalisering van de branche via werkgroepen en gedeelde standaarden versterkt de positie van coffeeshops in het gesprek met gemeenten en Rijk.

kerncijfers: Platform: Horeca Ontwikkel Platform — Samenwerkingsverband voor professionalisering.

kerncijfers: Verbonden organisatie: BCD — Nauwe samenwerking met de brancheorganisatie.

kerncijfers: Werkwijze: Werkgroepen — Thematische werkgroepen met ondernemers.

bronnen: BCD-publicatie HOP — Achtergrond en rol van het platform


vraag: Wat is het Horeca Ontwikkel Platform (HOP)?

zoektermen:
Horeca Ontwikkel Platform
HOP coffeeshops

citaat: HOP is het platform dat professionalisering en zelfregulering in de coffeeshopbranche aanjaagt, in nauwe samenwerking met de BCD. Het werk gebeurt in thematische werkgroepen van ondernemers. (Bron: BCD, https://coffeeshopbond.nl/publicaties/hop)